Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động
Theo quy định của pháp luật lao động, có 02 loại hợp đồng lao động mà người sử dụng lao động có thể giao kết với người lao động là hợp đồng lao động không xác định thời hạn và hợp đồng lao động xác định thời hạn. Do đó, về mặt tên gọi thì hợp đồng cộng tác viên, hợp đồng chuyên gia, hợp đồng dịch vụ cá nhân không phải là một loại hợp đồng lao động như được quy định trong BLLĐ.
Tuy nhiên, khi xét đến nội dung của hợp đồng lao động, BLLĐ đã xác định Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động. Cụ thể, một hợp đồng lao động phải có những quy định có liên quan đến quyền lợi của người lao động chẳng hạn như: thời hạn của hợp đồng lao động (đối với hợp đồng lao động có thời hạn thì thời hạn của hợp đồng lao động tối đa sẽ không quá 36 tháng), tiền lương, thời hạn trả lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác, chế độ nâng lương, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, làm thêm giờ… Vì vậy nếu nội dung của hợp đồng cộng tác viên, hợp đồng chuyên gia, hợp đồng dịch vụ cá nhân lại bao gồm những nội dung gần giống hoặc có tính chất tương tự như nội dung của hợp đồng lao động thì các loại hợp đồng này có thể được xem là hợp đồng lao động, tức là giữa các bên thực tế đã xác lập mối quan hệ lao động chứ không phải là mối quan hệ cung ứng dịch vụ thuần túy được Luật thương mại điều chỉnh.
Và khi tiến hành giao kết hợp đồng lao động hoặc một trong các loại hợp đồng với các tên gọi khác tương tự như trên nhưng có các nội dung và tính chất tương tự như hợp đồng lao động thì người sử dụng lao động và người lao động cần lưu ý 07 vấn đề sau:
1) Thứ nhất, loại hợp đồng lao động được giao kết theo quy định tại khoản 1 Điều 20 Bộ luật lao động 2019.
Hợp đồng lao động phải được lập thành văn bản, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 14 Bộ luật lao động 2019 và giao kết theo 1 trong 1 loại hợp đồng như sau:
Trường hợp hợp đồng lao động quy định tại điểm b khoản 1 Điều 20 hết hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì:
- Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày hợp đồng lao động hết hạn, hai bên phải ký kết hợp đồng lao động mới; trong thời gian chưa ký kết hợp đồng lao động mới thì quyền, nghĩa vụ và lợi ích của hai bên được thực hiện theo hợp đồng đã giao kết;
- Trường hợp hai bên ký kết hợp đồng lao động mới là hợp đồng lao động xác định thời hạn thì cũng chỉ được ký thêm 01 lần, sau đó nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì phải ký kết hợp đồng lao động không xác định thời hạn, trừ hợp đồng lao động đối với người được thuê làm giám đốc trong doanh nghiệp có vốn nhà nước và trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 149, khoản 2 Điều 151 và khoản 4 Điều 177 của Bộ luật lao động 2019.
2) Thứ hai, thẩm quyền giao kết hợp đồng lao động
Theo quy định tại Điều 18 Bộ luật lao động 2019 thì người lao động trực tiếp giao kết hợp đồng lao động, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 18 Bộ luật lao động 2019.
Đối với công việc theo mùa vụ, công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng thì nhóm người lao động từ đủ 18 tuổi trở lên có thể ủy quyền cho một người lao động trong nhóm để giao kết hợp đồng lao động; trong trường hợp này, hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và có hiệu lực như giao kết với từng người lao động.
Hợp đồng lao động do người được ủy quyền ký kết phải kèm theo danh sách ghi rõ họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú và chữ ký của từng người lao động.
Theo đó, những người có thẩm quyền giao kết hợp đồng lao động cụ thể như sau:
a) Về phía người sử dụng lao động:
- Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp hoặc người được ủy quyền theo quy định của pháp luật;
- Người đứng đầu cơ quan, tổ chức có tư cách pháp nhân theo quy định của pháp luật hoặc người được ủy quyền theo quy định của pháp luật;
- Người đại diện của hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân hoặc người được ủy quyền theo quy định của pháp luật;
- Cá nhân trực tiếp sử dụng lao động.
b) Về phía người lao động:
- Người lao động từ đủ 18 tuổi trở lên;
- Người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật của người đó;
- Người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật của người đó;
- Người lao động được những người lao động trong nhóm ủy quyền hợp pháp giao kết hợp đồng lao động.
Lưu ý: Người được ủy quyền giao kết hợp đồng lao động không được ủy quyền lại cho người khác giao kết hợp đồng lao động.
3) Thứ ba, về thời gian thử việc và các thỏa thuận trong thời gian thử việc:
- HĐLĐ có thời hạn dưới 01 tháng thì không được áp dụng thử việc
- Phải có hợp đồng giữa công ty và nhân viên thử việc.
- Những nội dung bắt buộc phải có trong hợp đồng thử việc.
- Mức lương tối thiểu trong thời gian thử việc.
- Trong thời gian thử việc vẫn được nghỉ lễ và hưởng nguyên lương.
- Việc đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trong thời gian thử việc.
- Việc hưởng trợ cấp thất nghiệp trong thời gian thử việc tại công ty mới.
- Hủy bỏ thỏa thuận thử việc không cần phải báo trước.
- Công ty phải giao kết HĐLĐ đối với nhân viên thử việc đạt yêu cầu.
4) Thứ tư, những nội dung cần thỏa thuận trong hợp đồng lao động
Khoản 1 Điều 21 của Bộ luật lao động 2019 đã quy định rõ những nội dung bắt buộc phải thỏa thuận trong hợp đồng lao động bao gồm:
- Công việc và địa điểm làm việc;
- Thời hạn của hợp đồng lao động;
- Chế độ nâng bậc, nâng lương;
- Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi;
- Trang bị bảo hộ lao động cho người lao động;
- Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp;
- Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề.
5) Thứ năm, về các hình thức kỷ luật lao động và chấm dứt hợp đồng lao động
Những nội dung này được quy định cụ thể tại Mục 3 Chương 3 và Mục 1 Chương 8 của Bộ luật lao động 2019.
6) Thứ sáu, thời điểm có hiệu lực của hợp đồng lao động
Theo Điều 23 Bộ luật Lao động 2019 thì hợp đồng lao động có hiệu lực kể từ ngày hai bên giao kết, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác
7) Thứ bảy, người sử dụng lao động không được giữ bản chính các giấy tờ, văn bản của người sử dụng lao động
Căn cứ theo khoản 2 và điểm d, khoản 3 Điều 9 Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định trường hợp người sử dụng lao động vi phạm thì sẽ bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng.
Trên đây là những vấn đề người lao động và người sử dụng lao động cần lưu ý khi giao kết hợp đồng lao động đảm bảo đúng theo quy định pháp luật.
