Theo Điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 quy định nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm như sau:
1. Đương sự phải chịu án phí sơ thẩm nếu yêu cầu của họ không được Tòa án chấp nhận, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải chịu án phí sơ thẩm.
2. Trường hợp các đương sự không tự xác định được phần tài sản của mình trong khối tài sản chung và có yêu cầu Tòa án giải quyết chia tài sản chung đó thì mỗi đương sự phải chịu án phí sơ thẩm tương ứng với giá trị phần tài sản mà họ được hưởng.
3. Trước khi mở phiên tòa, Tòa án tiến hành hòa giải; nếu các đương sự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án thì họ chỉ phải chịu 50% mức án phí sơ thẩm quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.
4. Trong vụ án ly hôn thì nguyên đơn phải chịu án phí sơ thẩm, không phụ thuộc vào việc Tòa án chấp nhận hay không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn. Trường hợp cả hai thuận tình ly hôn thì mỗi bên đương sự phải chịu một nửa án phí sơ thẩm.
5. Trong vụ án có đương sự được miễn án phí sơ thẩm thì đương sự khác vẫn phải nộp án phí sơ thẩm mà mình phải chịu theo quy định tại các khoản 1, 2, 3 và 4 Điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.
6. Trường hợp vụ án bị tạm đình chỉ giải quyết thì nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm được quyết định khi vụ án được tiếp tục giải quyết theo quy định tại Điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.
Dựa trên các căn cứ khác nhau, điều luật xác định người phải chịu án phí dân sự sơ thẩm, trừ trường hợp người đó được miễn hoặc không phải chịu án phí sơ thẩm.
Nếu căn cứ vào mức độ lỗi của người đưa ra yêu cầu, pháp luật quy định đương sự phải chịu án phí dân sự sơ thẩm nếu yêu cầu của họ không được Tòa án chấp nhận. Nếu căn cứ vào tỷ lệ quyền lợi mà mỗi người được hưởng khi có kết quả giải quyết của Tòa án, pháp luật quy định, trường hợp cả bên đương sự không tự xác định được phần tài sản của mình trong khối tài sản chung và có yêu cầu Tòa án giải quyết chia tài sản chung đó thì mỗi bên đương sự phải nộp án phí sơ thẩm tương ứng với giá trị phần tài sản mà họ được hưởng. Trong trường hợp trước khi mở phiên tòa sơ thẩm vụ án dân sự, Tòa án tiến hành hòa giải nếu các bên đương sự thỏả thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án thì họ chỉ phải chịu 50% mức án phí sơ thẩm. Quy định này nhằm khuyên khích các đương sự thỏa thuận với nhau về việc giải quyết vụ án trước khi mở phiên tòa sơ thẩm vụ án dân sự.
Khi hòa giải, Tòa án xác định số tiền án phí mà đương sự phải nộp trong vụ án dân sự và có thể hướng dẫn để các đương sự thoa thuận với nhau về việc ai phải chịu án phí. Nếu họ thỏa thuận được thì Tòa án công nhận sự thỏa thuận về án phí trong quyết định công nhận sự thỏa thuận của đương sự. Tuy nhiên, trong trường hợp các đương sự không thỏa thuận được về việc ai chịu án phí thì Tòa án quyết định người phải chịu án phí.
Trong vụ án ly hôn thì nguyên đơn phải nộp án phí sơ thẩm, không phụ thuộc vào việc Tòa án có chấp nhận hay không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn. Trong trường hợp cả hai thuận tình ly hôn thì mỗi bên đương sự phải chịu một nửa án phí sơ thẩm.
Trong vụ án, nếu có đương sự có đơn yêu cầu miễn nộp tạm ứng án phí/án phí và được Tòa án chấp nhận thì đương sự đó được miễn nộp án phí sơ thẩm. Tuy nhiên, đương sự khác vẫn phải nộp án phí sơ thẩm.
Trong trường hợp vụ án bị tạm đình chỉ giải quyết thì nghĩa vụ nộp án phí sơ thẩm được quyết định khi vụ án được tiếp tục giải quyết.
